FacebookTwitterGoogle+Google GmailShare

پارلماني حکومت

Founder(s): د پرانيستې ټولنې د انسټيټيوټ بنياد
حالت: بشپړ شوی

پارلمانی حکومتداري

د افغانستان د څيړنې او ارزونې ادارې د”  پارلماني حکومتدارۍ ” دموضوع په اړوند په ۱۳۸۹-۱۳۸۸ كال کې يوه مفصله څيړنه  په بيلابيلو ځايونو کې سرته رسولې او یوشمير رپوټونه  ‌یېخپاره کړي دي .  په دغه څيړنه  کې په  ټاکنو  کې د پردې ترشا صحنې د  مالومولو  لپاره،   د ټولټآکنو جریانات په سمیزه  او ملي کچه  له نږدې څارل شوي دي ،   او دافغانانو نظرونو   ته د ولسواکۍ اوولسواکۍ راوستلو په اړه په  ټولیزهتوګه  ځای ورکوي .

څيړنه هغه تشې(نیمګړتیاوې) هم په ګوته کوي چې ډير ځلې حكومتله اتباعو څخه بيلوي، او همدا راز د پارلمان پيچلۍاړيکې  د ولسمشراو د حکومت له وزارتونو سره په ډاګه کوي.

ددغې څیړنې د سياسي سازمانونو او شبکوشننه ، پر سياسي ګوندونو، ډله ايزې رايه وركولو او په پارلمانکې پر بدليدونکو سياسي وفاداريو(تړونونو) څرخي. همداراز  څيړنه د ناامنۍ،نژادي او قومي کيسو، اقتصاديهڅوونو  او د شخصيتيسياستونو د نفوذ په ګډون هغه فکټورونه تر تفصيلي کتنې لاندې نيسي چې دسياسي تړونونو رامينځ ته كيدل اغيزمنوي. او همدارنګه یي   د “ولسواکۍ” په اصطلاحپورې اړونده اکثراً پيچلۍ مشهورې کيسې هم ارزولې دي.  د څیړنې موندنې پر هغو لارو چارو نيوكه كويچې نړيوال فعالين د “ولسواکۍ” او “ټولټاکنو” دبرابرګڼلو لپاره ليواله دي او د يو ګټور ولسواک  نظام درامنځته  کیدو لپاره يې اړينو اوږد مهاله ادارو جوړونې ته بسيا پاملرنه نه ده کړې .
د افغانستان د څيړنې او ارزونې ادارې ځینې شننې  د ۱۳۸۳-۸۴ او ۱۳۸۸-۸۹ كلونو ترمنځ  ترسره کړې چې  پر ټاکنيز  بهيرونو ځانګړی تمرکز کوي او يو لړ رپوټونه یي هم خپاره  كړې دي . په افغانستان کې د پارلماني ټاکنیز لارښود د۱۳۸۴ کال د ولسي جرګې اوولايتي شوراګانو د ټاکنو  بهير او  د قانونجوړونې په اړه هر اړخيزه څرګندونې  وړاندېکوي .  د افغانستان د څيړنې او ارزونې دادارې څيړنيزې ډلې د رايه ورکولو په بهير کې د رايوورکولو  د ۴۱ مرکزونو څخه سمیزه څارنه  هم وکړه.  له ټاکنو وروسته  د شننې پايله د” ويشل شوي کور” په نامه رپوټ ؤ، چې دافغانستان د څیړنې او ارزونې ادارې ورڅخه د ۱۳۸۸-۸۹ کال کې  رايه ورکولولپاره   د بنسټ په توګه ګټه واخيسته؛ په دغه راپور   کې چې ولې اوڅرنګه افغانانو  رايې ورکوي؟ اوپه مرکزي او ځايي کچو له ټاکنو سره د بېثباتۍ داړيکو څرنګوالى هم ارزولی شوی .

خپرونې د دی څېړنیزې پروژې څخه:

په افغانستان کې د ډموکراسۍ کره کتنه

سر بیره پر دې، دغه رپوټ استدلال کوي چې په افغانستان کې د سیاسي اصولو د پراختیا لپاره لا هم فرصت شته. همدا راز ادعا کوي چې ډموکراټيک کول یو بی پایه او داسې یو بهیر دی چې په پر لا دیر ولولئ

د کابل په اړوند:په افغانستان کې د ولسي جرګې د ټاکنو او د ځايي سیاسي شبکو اهمیت

نوموړې پاڼې پدې بحث کړی دی چې نړيواله ټولنه باید د ۱۳۸۹ کال پارلماني ټاکنو ته زيات پام وکړي- چې دا کار به په افغانستان کې یواځې د پارلماني حکومت د پرمختګ د هڅو لپاره يوه بيلګه واقع نه شي لا دیر ولولئ

ولسي جرګه په پرله پسې بدلون کې،۱۳۸9

دغه پاڼه سخت په د 2010 کال د اوسنیو شرایطو کې د ټاکنو د اغيزو د تحليل، سره د ولسي جرګې، د هغې غړو او نوو نوماندانو د ځانګړي تمرکز. دا د په 2009-10 ټاکنو د لړۍ يوه برخه ده. لا دیر ولولئ

د مشروعیت له لاسه ورکول؟ د دولت، نړیوالې تولنې، او د 1388 کال ټولټاکنو په اړه د ځینو افغانانو نظریی

د افغانستان د ۱۳۸۸ کال د ټولټاکنو له نا څرګندې پايلې وروسته، د نړيوالې ټولنې سملاسي اندېښنه تر هغه حده وه چې د دغې بهیر له امله  د افغان حکومت مشروعيت  ته سخت زیان ورسید. د متحده ايالتونو او د لا دیر ولولئ

ولسي جرګه په ۱۳۸۹ کال کې: له ټاکنو څخه دمخه سياستونه او د مخالفينو څرګنديدل

دغه مختصر برابروي د ارزونې د ادارې د څیړنې د پارلماني دندو او محرکاتو د لومړنيو موندنو د ځينو. دا پر بنسټ معلومات له سره د 50 غړو څخه جوړه مختلفو شالید، والیتونو، جنسونو، قومونو، سیاسي اړیکې، او ایډیالوژیو یوه لا دیر ولولئ

د یوې افغاني ډموکراسۍ په لور ؟په افغانستان کې د ډموکراتیک کولو د مفهوم سپړل

سره له ټوله پامه چې د افغانستان بحث پارونکو ټاکنو ته اړول شوې وو، يوه مهمه پوښتنه همداسې نه پوښتل شوې پاتې ده: افغانان د ډيموکراسۍ په هکله څه فکر کوي؟ دغه پوښتنه په ژوره توګه د افغانستان راتلونکې پورې لا دیر ولولئ

ملاتړ، چال چلند، دندې، وګړپیژندنه: ولی افغانانو په1388 کی رایې ورکړې

د کابل په ولایت کې د ۱۳۸۸ کال د ولسمشرۍ او ولایتي شوراګانو په ټولټاکنو کې د خلکو د ګډون او علاقې کچه د څه شي څرګندونه کوي؟ که څه هم  ځیني رایه ورکوونکې د ملي وجیبې  احساس او په لا دیر ولولئ

د 1388 م کال ټولټاکنی: په افغانستا ن کې د ډموکراسۍ د منځته راوړلو په وړاندې تخنیکی او محيطي ننګونې

دغه توضیح پاڼه په افغانستان کې د راتلونکو تولټاکنو لپاره تیارۍ او د ټولټاکنو په وړاندې کړه وړه ارزوي او په دوو بیلابیلو خو په یو بل پورې اړوندو برخو تمرکز کوي: تخنیکي بهیر او په شرایطو پورې اړوند موضوعګانې. لا دیر ولولئ

د ګټو موضوع: د افغانستان په ولسي جرګه كې جنسيت او د حضور سياست

د افغانستان په ملي شورا کې د ۲۴۹ څوکیو له ډلې څخه  تر څلورمې برخې څخه زیاتې څوکۍ ښځو ته ځانګړې شوي دي، خو د ښځو لپاره د دې سیاسي فضا رامینځ ته کیدل د دوی د جنسیت(جندر) د ډله لا دیر ولولئ

ورستنۍخپرونې